Việc xây thành Thăng Long thời Nguyễn

Năm 1803, Gia Long ra lệnh phá bỏ Hoàng Thành cũ, và xây lại một tòa thành mới theo kiểu Vô băng (Vauban).

Trấn thành Thăng Long đời Nguyễn hình vuông, chu vi hơn 1.285 trượng (khoảng 5 km). Tường thành cao hơn 1 trượng (khoảng 4 m), dày 4 trượng (khoảng 16 m), phía dưới xây bằng đá xanh, đá ong, phía trên bằng gạch hộp. Thành mở 5 cửa: Bắc, Đông, Tây, Đông Nam và Tây Nam. Các cửa này được xây năm 1805. Bên ngoài mỗi cửa thành có Dương Mã thành là một loại công sự bảo vệ gồm hai bức thành vuông góc nhô ra phía ngoài. Mỗi Dương Mã thành có một cửa bên rộng 1 trượng (khoảng 4 m), gọi là Nhân Môn. Từ ngoài vào, phải qua cửa Nhân Môn rồi mới đến cửa chính. Chung quanh thành có hào nước rộng chừng 4 trượng (16 m).

Bên trong thành, chính giữa có điện Kính Thiên vẫn ở vị trí cũ, trên núi Nùng, chỉ mở cửa khi vua ngự giá Bắc tuần, hoặc tiếp sứ thần phương Bắc. Phía trước điện Kính Thiên có cửa Đoan Môn cũng là một di tích của Hoàng thành cũ. Hai bên đông và tây là công đường, dinh thự, kho tàng và doanh trại quân lính.

Năm 1812, Gia Long cho dựng Kỳ đài (Cột cờ) ở phía nam, từ của Đoan Môn nhìn thẳng ra. Kỳ đài cao 60 m, hình lục lăng, dựng trên tam cấp. Kỳ đài và tam cấp đều xây bằng gạch. Tam cấp hình vuông trên nhất mỗi chiều dài 15 m, cấp dưới cùng mỗi chiều 42 m. Tầng giữa có 4 cửa nhìn ra ngoài, mỗi cửa đều đặt một tên riêng. Hiện nay, 3 cửa còn mang biển đề tên: Cửa Đông là cửa Nghênh Húc (Đón ánh sáng bình minh), Cửa Nam là cửa Hướng Minh (Hướng về ánh sáng), Cửa Tây là cửa Hồi Quang (Trả lại tia sáng). Để leo từ dưới lên ngọn cột cờ, có hai cái thang xoáy trôn ốc. Trên ngọn cột cờ có biển đề hai chữ “Kỳ đài”.

Năm 1831, Minh Mạng cải tổ lại bộ máy hành chính, bỏ các trấn, chia cả nước làm 29 tỉnh và 1 phủ Thừa Thiên (tương đương với cấp tỉnh), trong đó, có tỉnh Hà Nội. Tỉnh Hà Nội bao gồm thành Thăng Long cũ hợp với mấy phủ huyện xung quanh như huyện Từ Liêm, phủ Ứng Hòa, phủ Lý Nhân và phủ Thường Tín. Triều Nguyễn lấy khu vực kinh thành Thăng Long cũ làm tỉnh lỵ Hà Nội, đồng thời cho xây lại thành mới làm tỉnh thành của Hà nội, tức cái thành để bảo vệ dinh thự của các quan lại đầu tỉnh Hà Nội. Theo sách Đại Nam nhất thống chí thì “Thành Hà Nội: chu vi hơn 432 trượng (1728 m), cao 1 trượng 1 thước 2 tấc (hơn 4,4 m), hào rộng trên dưới 4 trượng (16 m), mở 5 cửa” (Đại Nam nhất thống chí, Sđd, tập III, tr. 165). Như vậy, thành tỉnh Hà Nội xây thời Minh Mạng so với trấn thành Thăng Long được xây năm 1803 thời Gia Long bị thu hẹp lại chỉ còn 1/3. Vì, trước đây thành Thăng Long là lỵ sở làm việc của tổng trấn Bắc Thành quản lý toàn bộ 11 trấn phía Bắc, đến nay, thành lập tỉnh Hà Nội, thì tỉnh thành này cũng chỉ còn nhỏ bé như tỉnh thành của các tỉnh khác trên cả nước.

Năm 1848, Tự Đức cho dỡ hầu hết những cung điện ở trong thành Hà Nội, những đồ chạm trổ mỹ thuật bằng gỗ, bằng đá đều đưa vào Huế. Từ đây trở đi tỉnh thành Hà Nội không có gì thay đổi nữa, cho đến 50 năm sau thì bị thực dân Pháp phá bỏ.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*