Đời sống đô thị thời Tây Sơn

Về mặt danh nghĩa, từ ngày 24 tháng 11 năm Mậu Thân (đầu năm 1789) sau khi lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu Quang Trung, triều đình Tây Sơn chính thức coi Phú Xuân (Huế) là kinh đô của đất nước.

Từ đây Thăng Long không giữ vai trò là kinh đô, nên “Tây Sơn gọi là Bắc Thành” (Đại Nam nhất thống chí, tập III. Nxb KHXH, H. 1971, tr. 152). Theo lời đề nghị của Ngô Thì Nhậm, Quang Trung thực hiện chế độ phân phong cho các con trấn giữ những nơi trọng yếu. Quang Thùy được phong làm Khang công lĩnh chức Bắc Thành tiết chế thủy bộ chư quân. Bắc Thành bấy giờ gồm 7 nội trấn là Thanh Hóa ngoại (tức Ninh Bình sau này), Sơn Nam thượng, Sơn Nam hạ, Sơn Tây, Kinh Bắc, Hải Dương, Phụng Thiên và 6 ngoại trấn là Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hưng Hóa, Thái Nguyên, Yên Quảng. Trị sở của khu Bắc Thành là Thăng Long, đã được đổi tên là Bắc Thành.

Quang Trung không những chăm lo phục hồi kinh tế nông nghiệp, mà còn rất chú ý phát triển công thương nghiệp. Thăng Long đổi làm Bắc Thành, tuy không còn là kinh đô của cả nước, nhưng vẫn là một trung tâm kinh tế rất phát đạt. Cảnh tượng phồn thịnh của Bắc Thành – Thăng Long đã được nhà thơ Nguyễn Huy Lượng ghi lại những nét điển hình trong bài Tụng Tây Hồ phú nổi tiếng của mình. Ở đây, cảnh hoang tàn của những năm cuối thời Lê Mạt “buổi ấy cũng góp phần tang hải, sáu thu trời bao xiết nỗi hoang khô” đã biến mất, để nhường chỗ cho những hoạt động công thương nghiệp nhộn nhịp. Thành Thăng Long xưa đã được sống lại với những hoạt động thủ công nghiệp như: “Lò Thạch khối khói tuôn nghi ngút…”, “Thoi oanh nọ ghẹo hai phường dệt gấm… lửa đóm ghen Nam xã gây lò“, “Chày Yên Thái nện trong sương chểnh choảng, lưới Nghi Tàm ngăn ngọn nước quanh co…”. Và những hoạt động thương nghiệp như: “Khách Ngô Sở chợ Tây ngồi san sát…”, “Rập rềnh cuối bãi Đuôi Nheo, thuyền thương khách hãy chen buồm bươm bướm…”.

Để tránh sự ẩn lậu dân đinh và tiện cho sự kiểm soát nhân khẩu của Nhà nước, Quang Trung cho ban hành một thứ tín bài gọi là Thiên hạ đại tín, dưới ghi rõ họ tên, quê quán và điểm chỉ của người mang thẻ. Tất cả mọi hạng dân đinh không phân biệt giàu nghèo, sang hèn đều phải mang tín bài và sẵn sàng xuất trình cho người kiểm soát xem. Trong chính sách văn hóa, Quang Trung tỏ thái độ tôn trọng đối với các tín ngưỡng của nhân dân. Quang Trung tôn sùng Nho giáo, nhưng tỏ ra rộng rãi và tôn trọng các tín ngưỡng khác của dân chúng. Nhân dân làng Văn Chương (khu vực quanh Văn Miếu, thuộc quận Đống Đa – Hà Nội) còn truyền rằng: Trong những biến loạn vào cuối thời Lê Mạt, những tấm bia tiến sĩ tại Văn Miếu bị lật đổ lung tung. Nhân dân địa phương nhờ nhà nho hiệu là Tam Nông cư sĩ (tên thật là Hà Năng Ngôn) làm một tờ sớ xin vua Quang Trung cho góp tiền dựng lại. Được tin ấy, Quang Trung lập tức sai các quan ở Bắc Thành phải bỏ tiền công ra tu bổ lại Văn Miếu và dựng lại các bia tiến sĩ.

Đối với Phật giáo ở Bắc Thành, Quang Trung không hạn chế nhưng đã chấn chỉnh lại. Nhà vua bắt tất cả bọn người côn đồ, lười biếng trốn tránh trong các chùa phải hoàn tục, trở về quê quán sản xuất. Những tăng nhân có đạo đức, và thành tâm thờ Phật mới được phép ở lại chủ trì các chùa.

Đối với đạo Kitô, Quang Trung bãi bỏ chế độ cấm đạo của các triều vua trước và có thái độ rộng rãi đối với các giáo sĩ cũng như tín đồ ở Bắc Thành và trên cả nước.

Về việc bang giao với nhà Thanh, dưới thời Tây Sơn, Quang Trung lấy đất Bắc Thành – Thăng Long làm nơi tiếp kiến các viên sứ thần Trung Quốc. Mùa thu năm 1789, nhà Thanh lại sai viên Hậu bổ ở Quảng Tây là Thành Lâm sang phong Quang Trung làm An Nam quốc vương. Lễ tuyên phong này được tổ chức long trọng tại Bắc Thành.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*