Tổng luận về hai thế kỷ Lê – Trịnh ở Thăng Long

Y quan văn vật sinh trung thổ

Lâu quán đình đài tiếp viễn thiên.

(Áo mũ đất sang, đầy đỏ tía

Lâu đài trời ngất, nổi xinh tươi).

Đấy là hai câu thơ tả cảnh Thăng Long trong bài Thượng kinh tự hoài (Nỗi lòng khi đến kinh đô) của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Thật vậy, Thăng Long dưới thời Lê-Trịnh, cũng như các đời trước vẫn là mảnh đất văn vật, mảnh đất sang tụ hội tinh hoa của cả nước.

Trong thời kỳ này, Thăng Long là trung tâm kinh tế của nước Việt Nam, quang cảnh buôn bán ở Thăng Long đã khá sầm uất thịnh vượng. Ở đây, tập trung những người thợ khéo tay nhất của xứ Đàng Ngoài. Người thợ đồng Ngũ Xã Thăng Long đã tạo nên pho tượng đồng đen to nhất dưới thời phong kiến ở Việt Nam, mà còn lại cho đến ngày nay. Hiện nay tượng Trấn Võ đã trở thành một linh khí, một điểm tham quan du lịch hấp dẫn của thủ đô Hà Nội.

Vào thời Lê-Trịnh, Thăng Long còn là nơi tụ nhân, tụ tài của cả nước. Nhân tài khắp nơi đổ về Thăng Long du học, rèn luyện tài năng. Các nhà giáo Thăng Long mà tiêu biểu ở thời này là Thám hoa Vũ Thạnh là những bậc thầy vừa có kiến thức uyên thâm vừa có tâm hồn tinh tế. Nơi đây, giúp cho họ bồi dưỡng, tăng trưởng tài năng và quan trọng hơn có thể thể hiện được tài năng. Những nhà học giả như Lê Quý Đôn, hay đại danh y Lê Hữu Trác phải có thời gian ở kinh đô Thăng Long, hoặc phải có lần “thượng kinh” mới nổi tiếng được. Tài năng của họ cần được người Thăng Long thẩm định và thừa nhận…

Nhưng trong khi tình hình kinh tế, nhất là việc buôn bán khá sầm uất, tình hình văn hóa khá phát triển thì tình hình chính trị lại luôn luôn rối ren, sự trị an ở Thăng Long tổ chức lại kém, nên nạn trộm cắp lừa gạt đã có nhiều, nhất là ở thế kỷ XVIII. Trong sách Vũ trung tùy bút, Phạm Đình Hổ có thuật lại nhiều mánh khóe trộm cắp, lừa gạt của lưu manh ở Thăng Long thời ấy, trong đó có những vụ lấy cắp có tổ chức và rất táo bạo, không khác gì những vụ lừa cắp ở các thành phố của các nước tư bản sau này.

Tình trạng trị an kém ở Thăng Long vào các thế kỷ XVII và XVIII, mặc dù phản ánh khả năng tổ chức chính trị yếu của chính quyền Lê-Trịnh, nhưng mặt khác cũng cho ta thấy một Thăng Long đang trên đà chuyển mình để phát triển. Hoạt động kinh tế thương nghiệp của Thăng Long tấp nập hơn, giao lưu hàng hóa, dịch vụ phát triển hơn, cho nên đã sinh ra nhiều tệ nạn xã hội hơn trước.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*