Phật giáo Thiền tông phát triển rực rỡ

Đến cuối đời Lý, Phật giáo ở nước ta có 3 thiền phái lớn là Tì-ni-đa-lưu-chi (580), Vô Ngôn Thông (826) và Thảo Đường (1069) đã hiện hữu và truyền bá rộng trên phạm vi toàn quốc. Bước sang thời Trần, Phật giáo càng được phát triển và thống nhất về một mối. Đến thời Trần có thể được gọi là thời đại Phật giáo Nhất tông, tức là thời đại của một phái Phật giáo duy nhất. Và, kinh đô Thăng Long có vinh dự là mảnh đất đã sinh thành hoặc nuôi dưỡng nhiều thiền sư, nhiều nhà nghiên cứu thiền học nổi tiếng như: Trần Thái Tông, Tuệ Trung thượng sĩ, Trần Nhân Tông… Thăng Long cũng là nơi chứng kiến sự xuất hiện những tác phẩm thiền học nổi tiếng như: Khóa hư lục, Thiền tông chỉ nam, Lục thì sám hối khoa nghi… của Trần Thái Tông; Phóng cuồng ca, Thượng sĩ ngữ lục của Tuệ Trung thượng sĩ; Thiền lâm thiết chủng ngữ lục, Trúc Lâm hậu lục, Thạch thất mỵ ngữ, Cư trần lạc đạo phú v.v… của Trần Nhân Tông; Tham thiền chỉ yếu, Kim cương đạo trường Đà-la-ni-kinh, Tán pháp hoa kinh khoa sứ… của Pháp Loa… Người mở đầu triều đại nhà Trần cũng là người nêu tấm gương sáng cho việc tu tập, nghiên cứu Thiền học của vương triều Trần là vua Trần Thái Tông. Và tại mảnh đất Thăng Long này, Trần Thái Tông đã có một hành động rất dứt khoát, quyết liệt là từ bỏ ngai vàng để đi đến với đạo Phật.

Trần Thái Tông lên ngôi vua hồi 8 tuổi, từ đó về sau chỉ cư trú trong cung điện. Bài tựa sách Thiền tông chỉ nam cho biết vua tự mình học Phật theo lời khuyên nhủ của Trúc Lâm quốc sư. Nhưng sức học Phật của vua đã đạt tới trình độ rất uyên thâm. Năm Trần Thái Tông 20 tuổi, hoàng hậu Chiêu Thánh (Lý Chiêu Hoàng) mới 19 tuổi. Vậy mà Trần Thủ Độ ép Thái Tông phải bỏ Chiêu Thánh để cưới người chị của Chiêu Thánh là Thuận Thiên, lúc bấy giờ đang là vợ của anh mình, tức Trần Liễu. Thuận Thiên lại đang có mang. Sở dĩ Trần Thủ Độ làm như vậy là vì trong lòng nôn nóng muốn Thái Tông có con ngay, để bảo đảm sự liên tục của dòng họ Trần. Trần Thái Tông phản đối kịch liệt việc bị ép buộc phải bỏ người yêu để cưới người vợ đã có mang của anh ruột. Nhưng Trần Thủ Độ có nhiều uy quyền quá, Thái Tông không có cách nào ngăn được ông ta. Chiêu Thánh bị giáng xuống làm công chúa. Công chúa Thuận Thiên, vợ của Trần Liễu, được lập làm hoàng hậu. Trần Liễu phẫn uất, liền dấy binh nổi loạn. Việc xẩy ra vào tháng giêng năm Bính Thân (1236).

Mang nặng tâm tính khổ đau vì đứng trước hoàn cảnh căng thẳng đó, người con trai mới 20 tuổi kia, không thể nào chịu đựng được nữa. Vào khoảng gần nửa đêm ngày mồng 3 tháng tư năm ấy, vua Trần Thái Tông bỏ ngai vàng ra đi, tìm lên núi Yên Tử – chốn tổ sơn của Phật giáo thời bấy giờ. Vua đem theo bảy, tám người tùy tùng, đi bằng ngựa. Vua nói rằng đi để nghe dư luận dân gian mà thực sự biết được lòng dân để dễ bề trị nước. Sang sông, đám người đi về phía Đông. Lúc ấy, vua mới nói rõ ý định đi tu với các người tùy tùng và bảo họ ra về. Mọi người đều ngạc nhiên và khóc lóc. Vào khoảng 6 giờ sáng hôm sau vua mới đến bến đò Đại Than ở núi Phả Lại. Trời đã sáng, sợ người nhận ra, vua liền lấy vạt áo che mặt mà qua đò, rồi theo đường tắt mà lên núi… Tuy vậy, hành động từ bỏ ngai vàng để chuyên tâm với đạo Phật của vua Trần Thái Tông không thể thực hiện được. Bởi lẽ, trong bài tựa Thiền tông chỉ nam, vua giải thích: “Trẫm nghe thái sư (Trần Thủ Độ) và các quần thần bô lão đều không chịu bỏ trẫm, cho nên mới đem lời thái sư mà bạch lại với quốc sư (Thiền sư Trúc Lâm – trụ trì ở Yên Tử – TG). Quốc sư cầm tay trẫm mà nói: Phàm làm đấng nhân quân, thì phải lấy ý muốn thiên hạ làm ý muốn của mình, và lấy tâm thiên hạ làm tâm của mình. Nay thiên hạ muốn đón bệ hạ về, bệ hạ không về sao được? Tuy nhiên sự nghiên cứu nội điển xin bệ hạ đừng phút nào quên. Bởi vậy trẫm với mọi người trong triều mới trở về kinh, miễn cưỡng mà lên lại ngôi báu…”. Trần Thái Tông đã tự mình học Phật, tuy thỉnh thoảng có nhờ đến sự chỉ giáo của các bậc kỳ đức trong Phật học giới. Các bậc kỳ đức đó là: ngoài Trúc Lâm quốc sư nhiều năm mới xuống núi một lần, ta thấy có các thiền sư Tức Lự, Ưng Thuận và Đại Đăng, những người đang giảng dạy Phật giáo tại kinh đô Thăng Long.

Vua Trần Thái Tông đã nghiên cứu và theo Phật giáo, cho nên vương triều Trần sau này đã có được giai đoạn rực rỡ dưới triều Trần Nhân Tông. Cuộc đời tu học của Trần Thái Tông đã tạo ra một không khí học Phật thật sự trong giới trẻ tuổi ở triều đình và ở giới trí thức tại kinh đô Thăng Long.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*