Điều kiện địa lý Hà Nội

Đại bộ phận diện tích Hà Nội nằm trong vùng đồng băng châu thổ sông Hồng với độ cao trung bình từ 5m đến 20m so với mực nước biển. Còn lại chỉ có khu vực đồi núi ở phía bắc và tây bắc của huyện Sóc Sơn thuộc rìa phía nam của dãy núi Tam Đảo có đọ cao từ 20m đến trên 400m với đỉnh cao nhất là núi Chân Chim cao 462m.

Địa hình của Hà Nội thấp dần từ bắc xuống nam và từ tây sang đông. Điều này được phản ánh rõ nét qua hướng dòng chảy tự nhiên của các dòng sông chính chảy qua Hà Nội.

Dạng địa hình chủ yếu của Hà Nội là dạng địa hình đồng bằng được bồi đắp bởi các dòng sông với các bãi bồi hiện đại, bãi bồi cao và các bậc thềm. Xen giữa các bãi bồi hiện đại và các bãi bồi cao còn có các vùng trũng với các hồ đầm ( dấu vết của các lòng sông cổ). Riêng các bậc thềm chỉ có phần lớn huyện Sóc Sơn và ở phía bắc huyện Đông Anh, nơi có địa thế cao trong dạng địa hình đồng bằng của Hà Nội. Ngoài ra, Hà Nội còn có các dạng địa hình núi và đồi xâm thực tập trung ở khu vực đồi núi Sóc Sơn với diện tích không lớn lắm.

Đó là thực trạng hiện nay. Còn nếu giở lại trang sử địa chất thì quá khứ nền đất Hà Nội tóm tắt như sau:

Cho tới cuối Kỷ thứ 3, trái đất có khí hậu ấm. Mực nước biển khắp nơi đều cao hơn ngày nay hàng trăm mét. Vùng đồng bằng Bắc Bộ thủa ấy là một vịnh biển. Sóng biển vỗ, mài tròn thêm những hòn cuội và hạt cát do các dòng sông mang xuống và cùng sóng biển phân bố chúng thành dải. Ngày nay còn thấy những dải cuội trắng kéo dài từ Phả Lại qua Bắc Ninh, Phúc Yên nằm vắt ngang những sườn đồi ở độ cao 25 m đến 45m so với mặt ruộng.

Bước vào Kỷ thứ tư, khoảng trên 1 triệu năm trước đây, trái đất trải qua thời băng giá, nước đông ở hai cực, mực nước biển xuống thấp đến 100m, sông ngòi đào xẻ dữ dội vận chuyển phù sa bồi đắp lên trên trầm tích biển. Vận động “đào” và “đắp” của các sông kéo dài đén vạn năm. Do đó trong các lỗ khoan ở vùng trũng, thấy có các cuội sỏi xen với đất đỏ dạng la-te-rit phủ lên trên trầm tích biển và dày tới 150 m nằm sông dưới bề mặt đồng bằng hiện nay, khoảng 50m trở xuống.

Từ đấy cho tới cach đây 17 ngàn năm, xen kẽ những thời băng giá là những thời kỳ khí hậu trái đất ấm áp, băng lại tan, nước biển dâng lên. Đồng bằng Hà Nội lại hoá thành vùng đầm lầy và vùng biển. Đây là những thời kỳ tạo thành than bùn( như ở huyện Đông Anh) do xác thực vật bị vùi lấp, nén chặt dưới những lớp bồi tích mới.

Đợt biển tiến cuối cùng xảy ra cách nay khoảng 17 ngàn năm sau băng hà thứ tư Wurn.Trước đó, mực nước biển còn rât thấp, khoảng 100 m dưới mực nước biển ngày nay. Đồng băng sông Hồng trong đó có Hà Nội rộng mênh mông trải dài ra quá dải Bạch Long vĩ. Rất có thể con người sống ở đây là chủ nhân nền văn hoá Sơn Vi. Tới khi biển tiến, con người phải lui lên vùng trung du, sống trong các hang động. Từ 7 nghìn đến 5 nghìn năm trước đây, nước biển lại rút tới mức như ngày nay. Quá trình bồi tụ mạnh mẽ của sông Hồng và các phụ lưu đã diễn ra với lượng phù sa khổng lồ bồi đắp hàng năm, bề mặt đồng bằng đã nổi rõ. Ruộng lúa bãi dâu xanh tươi cùng với con người thời các vua Hùng.

Cùng vào thời kỳ đó, bên cạnh lực lượng bồi đắp của sông Hồng và các phụ lưu còn có một lực lượng quan trọng khác hỗ trợ cho đồng bằng Hà Nội nâng thêm lên, đó là lực của lòng đất tạo một chuyển động nhô cao của “móng” vùng Hà Nội. Móng này nằm sâu dưới mặt đất 30 km, tạo nên một dạng lượn sóng như cái lưng con rồng, chiêud dài đến trăm km,bề ngang rộng vài chục km,nằm theo truc sông Hồng từ Phú Thọ tới quá Hà Nội. Nhờ cái lưng rồng ấy chuyển mình, mặt đất vùng Hà Nội được đội cao lên. Từ 5 nghìn năm nay thế cân băng giữa đất và biển đã xác lập. Mực nước biển đã ổn định và đất liền cứ mở rộng. Ven bờ biển và trên đồng bằng, con người đã sinh sống bình thường và xây dựng nền văn hoá kim khí đồ đồng, đồ sắt. Từ 2.500 năm trước đây, những trận lũ lớn của sông Hồng còn là thiên tai, nhưng vào đầu Công nguyên con người đã bắt đàu đắp đe ngăn lũ. Phù sa dày đặc trong nước lũ đã lắng đọng, tạo nên những bãi bồi màu mỡ. Đây là lúc ra đời thần thoại Sơn Tinh thắng Thuỷ Tinh. Cũng từ đây, địa hình Hà Nội đi vào thế ổn định và được duy trì đến ngày nay.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*