Các cuộc chính biến của lính tam phủ ở kinh thành Thăng Long

Trong các phong trào chống đối giai cấp thống trị thời Lê-Trịnh, đặc biệt nhất là có 4 cuộc chính biến do quân lính ở kinh thành Thăng Long gây ra.

Trong thời Lê-Trịnh, quân lính đóng giữ kinh thành Thăng Long thường kén lính ở 3 phủ thuộc Thanh Hóa và 12 huyện của 4 phủ thuộc Nghệ An(1) để chuyên bảo vệ kinh thành. Loại lính này được ưu đãi hơn các lính nơi khác; vì thế gọi là “ưu binh”. Ba phủ (Thiệu Thiên, Hà Trung, Tĩnh Gia) ở Thanh Hóa là nơi căn cứ địa vững chắc xưa kia của họ Trịnh, là nơi chủ yếu cung cấp quân túc vệ, nên quân túc vệ này, còn có tên là lính “Tam phủ”.

Năm 1694, trong sự đối đầu với quân lính ở Thăng Long, Tham tụng Phạm Công Trứ và Bồi tụng Nguyễn Quốc Trinh(2) đã thi hành nhiều chính sách khắt khe, nên những người ở kinh thành đã nổi lên giết chết Nguyễn Quốc Trinh và phá nhà Phạm Công Trứ. Phạm Công Trứ phải bỏ trốn ra ngoài kinh thành.

Năm 1741, quân lính kinh thành lại nổi lên phá nhà, tìm giết Tham tụng Nguyễn Quý Cảnh. Nguyễn Quý Cảnh phải chạy trốn. Cả hai cuộc chính biến này đều thiếu tổ chức, thiếu lãnh đạo, nên đã bị chính quyền Lê-Trịnh dập tắt ngay.

Năm 1782, để phản đối việc lập Trịnh Cán còn nhỏ tuổi làm Chúa, quân lính kinh thành Thăng Long đã nổi lên làm một cuộc đảo chính. Quân lính đã giết Hoàng Đình Bảo, một đại thần nắm quyền ở phủ Chúa, và giết Đặng Thị Huệ, mẹ Trịnh Cán. Họ tới nhà giam, đem Trịnh Khải là anh Trịnh Cán ra, lập làm Chúa. Cuộc đảo chính thành công.

Năm 1784, quân lính ở kinh thành Thăng Long lại một lần nữa nổi lên để chống lại sự ức chế của bọn quan lại cầm đầu trong phủ Chúa là Nguyễn Lệ, Dương Khuông và một tướng cầm đầu quân hầu trong phủ Chúa là Nguyễn Triêm. Quân lính đã tới vây nhà Nguyễn Lệ và Dương Khuông. Nguyễn Lệ phải cải trang chạy trốn sang Sơn Tây. Dương Khuông và Nguyễn Triêm đều chạy trốn vào phủ Chúa Trịnh. Quân lính phá tan nhà của bọn Nguyễn Lệ, Dương Khuông, rồi mang khí giới đi thẳng vào phủ Chúa Trịnh lùng bắt bọn Dương Khuông và Nguyễn Triêm. Chúa Trịnh Khải phải đem tiền bạc ra chuộc tính mạng cho Dương Khuông và đành đưa Nguyễn Triêm ra cho quân lính đánh chết. Sau đó, Trịnh Khải phải theo ý quân lính cách chức bọn Nguyễn Lệ, Dương Khuông. Từ đấy, quyền bính của triều đình và phủ Chúa là ở trong tay quân lính. Mọi việc thay đổi, cắt đặt tướng tá đều phải làm theo ý muốn của quân lính.

————————————————————–

(1) Tam phủ = tức 3 phủ: Thiệu Thiên, Hà Trung và Tĩnh Gia.

12 huyện = tức 6 huyện: Thiên Lộc, La Sơn, Chân Phúc, Thanh Chương, Hương Sơn, Nghi Xuân thuộc phủ Đức Quang; hai huyện: Đồng Thành, Quỳnh Lưu thuộc phủ Diễn Châu; hai huyện: Hưng Nguyên, Nam Đường thuộc phủ Anh Đô; hai huyện: Thanh Hà, Kỳ Hoa thuộc phủ Hà Hoa (Cương mục, tập II. Sđd, tr. 763).

(2) Tham tụng và Bồi tụng là hai chức quan to nhất giúp việc cho chúa Trịnh, cũng như chức Tể tướng trong triều đình nhà vua.

facebook-profile-picture
About MyHanoi 150 Articles
MyHanoi không chỉ là tên của chúng tôi, đó còn là tên của nỗi nhớ thương, của tình yêu ở trong tim tất cả những ai sinh ra và lớn lên trên mảnh đất thiêng núi Nùng, sông Nhị, mảnh đất rồng bay, của những ai mà tuổi thơ gắn liền với những con phố, hàng cây, những người đã và đang làm việc tại chốn thành đô đẹp tươi này. Và những ai, dẫu có sống tại quê người, nhưng tấm lòng luôn hướng về Hà Nội – nơi thẳm sâu trong trái tim mình...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*